Advocatenkantoor Dirk De Keuster

Actualiteit

update corona : nieuw ministerieel besluit, overmacht en onvoorzienbare omstandigheden

update corona : nieuw ministerieel besluit, overmacht en onvoorzienbare omstandigheden

Dirk De Keuster
/ Categories: Nieuws

Nieuw ministerieel besluit

In het staatsbad van 8 oktober 2020 verscheen het ministerieel besluit van 8 oktober 2020 houdende wijziging van het ministerieel besluit van 30 juni 2020 houdende dringende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus COVID-19 te beperken. Hierin zijn de strengere coronamaatregelen opgenomen waaronder het sluitingsuur voor de cafés om 23 uur én de restaurants om 01.00 alsmede het samenscholongsverbod voor meer dan 4 personen.

Overmacht

Het wettelijk kader rond overmacht vinden we in het Burgerlijk Wetboek. Het BW poneert in artikelen 1147 en 1148: “De schuldenaar wordt, indien daartoe grond bestaat, veroordeeld tot het betalen van schadevergoeding, hetzij wegens niet uitvoering van de verbintenis, hetzij wegens vertraging in de uitvoering, wanneer hij niet bewijst dat het niet nakomen het gevolg is van een vreemde oorzaak die hem niet kan worden toegerekend, en hoewel er zijnerzijds geen kwade trouw is. Geen schadevergoeding is verschuldigd, wanneer de schuldenaar door overmacht of toeval verhinderd is geworden datgene te geven of te doen waartoe hij verbonden was, of datgene gedaan heeft wat hem verboden was.” In de rechtspraak en rechtsleer spreekt men vaak van een ‘onoverkomelijke hindernis ontoerekenbaar aan degene die zijn verbintenis niet nakomt’. Partijen kunnen echter in een overeenkomst een eigen regeling uitwerken. Indien een overeenkomst zelf bepalingen rond overmacht bevat, is het belangrijk na te gaan wat er precies wordt geregeld.

De huidige epidemie en de overheidsmaatregelen die genomen worden naar aanleiding ervan (tezamen gemakshalve aangeduid als ‘corona’) passen bij omschrijvingen van het begrip overmacht. Het is echter belangrijk om zich geval per geval af te vragen of ‘corona’ een specifieke verbintenis bemoeilijkt.  Er kan ook onderhandeld worden over de uitvoering van de overeenkomst tijdens corona: wordt de overeenkomst aangepast, voor hoeveel maanden wordt deze aangepast, is het zinvol de overeenkomst uit te voeren op een later tijdstip. Een schuldeiser kan ook rechtsmisbruik plegen inder hij aandringt op de uitvoering van een overeenkomst. Tot deze conclusies kwamen A. HOET en S. VOET in hun bijdrage in het Rechtskundig Weekblad : "Overmacht door corona in contractuele relaties" (R.W. 2020-2021, 203).

Onvoorzienbare omstandigheden

In het kader van overheidsopdrachten  bestaat de regeling inzake onvoorzienbare omstandigeden zoals bepaald in  artkkel 38/9 van het koninklijk besluit  van 14 januari 2013 tot bepaling van de algemene uitvoeringsregels van de overheidsopdrachten (ook gekend als AUR). 

Artikel 38/9 AUR bespreekt ‘onvoorzienbare omstandigheden in hoofde van de opdrachtnemer’ en de voorwaarden die dit artikel stelt om zich te kunnen beroepen op een herzieningsclausule, leunen aan bij het begrip overmacht doch zijn minder streng. Het volstaat dat er een onvoorzienbare omstandigheid is die de opdrachtnemer bij de indiening van de offerte of afsluiting van de overeenkomst niet kende en waardoor bij een belangrijk nadeel lijdt. In tegenstelling tot bij overmacht is de schuldenaar wel in staat om prestaties te leveren doch de uitvoering ervan is zwaarder dan oorpsronkelijk ingeschat omwille van een onvoorzienbare omstandigheid én hierdoor ontstaat tevens een belangrijk nadeel in hoofde van de schuldenaar. Een herziening kan bestaan uit een verlening van de termijn voor uitvoering of een verhoging van de prijs, of uitzonderlijk een andere vorm.

Deze zomer werd een wetsvoorstel ingediend in de Kamer door MR-parlementairen om de beroepen op dit artikel, die vaak voorkomen in de vorm van een vordering tot betaling van extra kosten, te beperken. Opmerkelijk in het wetsvoorstel is de datum 18 maart 2020 als de datum van inwerkingtreding (art. 5) wat retro-activiteit impliceert en artikel 3, §1, 2° dat de vergoeding van kosten beperkt tot “een eenmalige en forfaitaire vergoeding voor de kosten door de opdrachtnemer in het kader van de opdracht specifiek gemaakt met het oog op de naleving van alle hygiënische en sanitaire maatregelen”.

In september bracht de Raad van State afdeling wetgeving haar advies uit, waarin de Raad sterke vraagtekens plaatst bij dit voorstel. De Raad is voornamelijk kritisch over dit voorstel wat betreft de werking in de tijd en de beperking tot een eenmalige vergoeding zoals beschreven in artikel 3, §1, 2°. Deze laatste maatregelen kunnen volgens de Raad immers een inbreuk vormen op het gelijkheidsbeginsel en op het recht van eigendom vervat in art.1, eerste protocol EVRM. De Raad trekt in twijfel of financiële motieven in hoofde van de Belgische Staat zulke retroactieve maatregel kunnen billijken. De Raad stelt ook in vraag of de uitwerking van de forfaitregeling te verantwoorden valt in het licht van de veelheid aan mogelijke gevallen die deze regeling wenst te dekken. Ook de ruime macht verleend aan de uitvoerende macht ‘de Koning’ om de wet op te heffen, stuit op grondwettelijke bezwaren, aldus nog de Raad van State. Het voorstel is vandaag 9 oktober nog hangende in de Kamer en het zal nog moeten blijken welk vervolg het kent. De kans dat dit wetsvoorstel ook effectief wet wordt, lijkt ons niet groot.

Conclusie - eelke partij moet te goeder trouw handelen

In het algemeen kan dit artikel besloten worden met de boodschap dat deze pandemie zorgt voor vele moeilijkheden inzake nakoming en dat een trend zich vermoedelijk aftekenen zal in de rechtspraak erover. Handelen te goeder trouw en het vermijden van rechtsmisbruik bij de uitvoering van diens overeenkomsten staan zeker nu centraal. Enkel op die manier kan de corona-crisis overwonnen worden.

 

Vorig artikel Raad van State oordeelt: voetbalzone Club Brugge in GRUP te groot
Volgend artikel Eerste keer schorsing covid-19 maatregel door Raad van State

Documents to download

Nieuwsbrief

Vul hier je gegevens in om je te abonneren op onze nieuwsbrief.
U kunt op elk moment van gedachten veranderen door te klikken op de afmeldlink in de voettekst van elke e-mail die u van ons ontvangt. Wij zullen uw informatie met respect behandelen. U stemt ermee in dat [EasyDNNmailChimp: PortalName] uw informatie mag verwerken in overeenstemming met de voorwaarden.
We gebruiken MailChimp als ons marketingautomatiseringsplatform. Door hieronder te klikken om dit formulier in te dienen, erkent u dat de door u verstrekte informatie wordt overgedragen aan MailChimp voor verwerking in overeenstemming met hun Privacybeleid en Voorwaarden .
Uitschrijven